پروتز های ثابت
از دست دادن یک یا چند دندان، نهتنها زیبایی لبخند را تحت تأثیر قرار میدهد، بلکه عملکرد جویدن، گفتار، و سلامت دهان و دندان را نیز به خطر میاندازد. در این شرایط، استفاده از پروتزهای دندانی ثابت بهعنوان یکی از بهترین راهکارهای جایگزینی دندانهای از دست رفته شناخته میشود.
در این مقاله با انواع پروتز ثابت، کاربردها، مراحل درمان، مزایا، معایب و تفاوت آن با سایر روشهای جایگزینی دندان آشنا میشوید.
پروتز ثابت دندانی چیست؟
پروتز ثابت دندانی به آن دسته از جایگزینهای دندانی گفته میشود که بهطور دائمی یا نیمهدائمی در دهان قرار میگیرند و قابل خارج کردن توسط بیمار نیستند. این نوع پروتز توسط دندانپزشک روی دندانها یا ایمپلنتها تثبیت میشود و ظاهر و عملکردی مشابه دندان طبیعی دارد.
انواع پروتزهای ثابت
1. بریج دندانی (Dental Bridge)
بریج، نوعی پروتز ثابت است که از یک یا چند دندان مصنوعی تشکیل شده و به دندانهای مجاور یا ایمپلنتها متصل میشود.
بریج سنتی: متداولترین نوع، اتصال به دندانهای پایه دو طرف فضای بیدندانی
بریج معلق (Cantilever): اتصال به یک دندان پایه در یک سمت
بریج مریلند: اتصال به دندانهای مجاور از طریق بالهای فلزی یا سرامیکی
2. روکش دندان (Dental Crown)
روکشی است که سطح دندان آسیبدیده را میپوشاند تا از شکستگی یا تخریب بیشتر جلوگیری کرده و ظاهر آن را اصلاح کند.
مناسب برای: دندان ترکخورده، دندان عصبکشی شده، یا پس از قرارگیری ایمپلنت
3. پروتز ثابت روی ایمپلنت (Implant-supported Fixed Prosthesis)
در این روش، پروتز بهصورت دائمی روی چند پایه ایمپلنت قرار میگیرد و جایگزین چند یا تمام دندانهای فک میشود. این نوع بیشترین ثبات و عملکرد را دارد.
مراحل انجام پروتز ثابت دندانی
معاینه و مشاوره تخصصی
بررسی سلامت دهان، تعداد دندانهای از دست رفته، وضعیت لثه و استخوان فک
طرح درمان اختصاصی
انتخاب نوع پروتز، گرفتن قالب از دهان، عکسبرداری (رادیوگرافی، CBCT)
آمادهسازی دندانها (در صورت نیاز)
تراش دندانهای پایه برای قرارگیری روکش یا بریج
ساخت پروتز در لابراتوار دندانسازی
بر اساس قالبگیری دقیق و رنگ دندان طبیعی بیمار
نصب و چسباندن پروتز
پس از تطبیق نهایی، پروتز با مواد مخصوص در جای خود تثبیت میشود
مزایای پروتزهای ثابت
ظاهر طبیعی: هماهنگی کامل با رنگ و شکل دندانهای اطراف
ثبات بالا: احساس مشابه دندان طبیعی در هنگام جویدن و صحبت کردن
عدم نیاز به خارج کردن: برخلاف پروتز متحرک، همواره در دهان باقی میماند
طول عمر بالا: با مراقبت صحیح، سالها دوام دارد
افزایش اعتماد به نفس: بهبود لبخند، گفتار و حس اجتماعی فرد
معایب احتمالی پروتزهای ثابت
نیاز به تراش دندانهای سالم (در مورد بریجها)
هزینه بالاتر نسبت به پروتز متحرک
احتمال التهاب لثه در صورت عدم رعایت بهداشت
نیاز به مراجعات منظم جهت بررسی و نگهداری
مراقبتهای لازم پس از دریافت پروتز ثابت
مسواک زدن روزانه حداقل ۲ بار با خمیردندان فلورایددار
استفاده از نخ دندان مخصوص یا واترپیک برای زیر بریجها
مراجعه دورهای به دندانپزشک جهت بررسی وضعیت
پرهیز از خوردن غذاهای بسیار سخت یا چسبنده
اجتناب از مصرف دخانیات برای افزایش طول عمر پروتز
تفاوت پروتز ثابت و متحرک
| ویژگی | پروتز ثابت | پروتز متحرک |
|---|---|---|
| قابلیت درآوردن | ندارد (توسط بیمار) | دارد |
| ثبات | بسیار بالا | کمتر |
| راحتی هنگام جویدن | بسیار خوب | گاهی دشوار |
| طول عمر | بالا | کمتر از نوع ثابت |
| قیمت | بیشتر | کمتر |
| مراقبت | دقیقتر | آسانتر |
کاندیدای مناسب برای پروتزهای ثابت
افرادی که یک یا چند دندان از دست دادهاند
افرادی که از پروتز متحرک ناراضی هستند
بیمارانی با لثه و استخوان فک سالم یا قابل بازسازی
کسانی که به دنبال راهحل دائمی و زیبا برای جایگزینی دندان هستند
چه زمانی نباید از پروتز ثابت استفاده کرد؟
تحلیل شدید استخوان فک بدون امکان بازسازی
وجود بیماریهای فعال لثه یا عفونتهای دهانی
وضعیت سلامت عمومی نامناسب (مثلاً دیابت کنترلنشده یا مصرف داروهای خاص)
عدم توانایی رعایت بهداشت دهان و دندان
سخن پایانی
پروتزهای ثابت دندانی یکی از بهترین روشهای جایگزینی دندانهای از دست رفته هستند که با ظاهر طبیعی، عملکرد بالا و ماندگاری طولانی، لبخند زیبایی را به بیمار بازمیگردانند.
با انتخاب نوع مناسب پروتز و همکاری با دندانپزشک متخصص، میتوان از نتایج بلندمدت و رضایتبخش بهرهمند شد. مراقبت صحیح و مراجعات دورهای نیز نقش کلیدی در دوام و سلامت این پروتزها دارد.