راهنمای کامل پروتز ثابت دندان: مراحل، انواع و نکات انتخاب

وقتی دندان طبیعی شما دچار آسیب، شکستگی یا افتادگی می‌شود، پروتز ثابت دندان راهکاری مطمئن برای بازگرداندن زیبایی و عملکرد جویدن است. این روش شامل رونوشت دائمی دندان روی واحد طبیعی یا ایمپلنت می‌شود و برخلاف پروتز متحرک، بیمار نمی‌تواند آن را خارج کند. در ادامه این مقاله، با انواع پروتزهای ثابت، مراحل درمان و مزایا و معایب آن آشنا می‌شوید.

________________________________________

۱. انواع پروتز ثابت دندان

 ۱. روکش (Crown)

روکش برای تقویت دندان آسیب‌دیده مانند ترک، پوسیدگی یا شکستگی استفاده می‌شود و به صورت کلاهک روی دندان طبیعی قرار می‌گیرد. مواد رایج:

• PFM (پر‌سلن روی فلز)

• سرامیک بدون فلز

• زیرکونیا

هرکدام زیبایی و دوام خاص خود را دارند.

۲. بریج (Bridge)

برای پر کردن فاصله‌ی یک یا چند دندان از دست‌رفته استفاده می‌شود. بریج شامل دو روکش روی دندان‌های مجاور (یا ایمپلنت) است که یک یا چند دندان مصنوعی (pontic) بین آنها قرار می‌گیرد. انواع آن شامل:

• Traditional، Cantilever، Maryland یا Resin-retained)

بریج معمولی ممکن است ۵ تا ۱۵ سال دوام آورد. 

۳. پروتز ثابت بر پایه ایمپلنت (Implant-Supported Prosthesis)

در این روش ایمپلنت فلزی (معمولاً تیتانیوم) در استخوان فک کاشته شده و پس از چسبندگی آن، تیرک یا پوشش دندان روی آن نصب می‌شود.

این روش ماندگاری بالا (بیش از ۲۵ سال) دارد و بدون آسیب به دندان‌های مجاور است.

۴. اوردنتچر ثابت (Fixed Overdenture)

مناسب افرادی که دندان‌های کمی باقی‌مانده دارند. پروتز روی ریشه یا ایمپلنت‌های باقی‌مانده با قفل یا اتصالات ثابت نصب می‌شود. 

________________________________________

۲. مراحل انجام پروتز ثابت

۱. معاینه و مشاوره اولیه

در این مرحله دندان‌پزشک با معاینه، عکس‌برداری (رادیوگرافی یا CBCT)، و بررسی وضعیت استخوان و لثه، بهترین نوع پروتز را پیشنهاد می‌کند. (

۲. طرح درمان

بر اساس وضعیت و انتظار بیمار، طرح درمان شامل نوع پروتز، نیاز به ایمپلنت یا درمان‌های پیش‌زمینه‌ای مانند روت کانال یا پیوند استخوان تعیین می‌شود. (

۳. آماده‌سازی دندان یا فک

در بریج یا روکش، دندان پایه تراش داده می‌شود تا محل مناسب برای پروتز فراهم شود. در ایمپلنت، پایه تیتانیومی در استخوان فک جای‌گذاری می‌شود. (

۴. قالب‌گیری

قالب دقیق از شکل و موقعیت دندان‌ها گرفته می‌شود تا طرح پروتز لابراتوار بر اساس آن ساخته شود. (۵. ساخت قالب موقت (در صورت نیاز)

بسته به نوع درمان، پروتز موقت برای پوشش محل تراش‌خورده تا زمان آماده شدن پروتز اصلی نصب می‌شود. (

۶. ساخت پروتز در لابراتوار

پروتز دائمی با مواد منتخب (سرامیک، زیرکونیا، فلز ترکیبی) ساخته می‌شود. فرآیند به دقت بالا نیاز دارد

۷ نصب پروتز دائمی

دندان‌پزشک پس از آزمون تطابق، پروتز را با سیمان یا پیچ مخصوص ثابت می‌کند و تنظیمات نهایی را انجام می‌دهد. 

۸. آموزش مراقبت و پیگیری

بیمار روش‌های مسواک زدن، استفاده از نخ دندان، واترجت و فاصله‌بندی بین‌دندانی را آموزش می‌بیند. جلسات پیگیری برای چک‌اپ و نگهداری پروتز تنظیم می‌شود. (

________________________________________

۳. مزایا و معایب پروتز ثابت

مزایا

• دوام بالا: ایمپلنت ثابت ممکن است چندین دهه عمر کند. (

• ظاهر طبیعی: مخصوصاً پروتزهای سرامیکی یا زیرکونیا ظاهر بسیار طبیعی دارند

• عدم نیاز به خارج‌کردن توسط بیمار: راحتی و آرامش بیشتر

معایب

• هزینه بالا: مخصوصاً ایمپلنت

• زمان‌بر بودن: ایمپلنت ممکن است چند ماه طول بکشد. (

• خطر آسیب به دندان مجاور: در بریج، دندان‌های پایه تراش می‌خورند

________________________________________

۴. انتخاب مناسب‌ترین پروتز ثابت

• برای ترمیم دندان ضعیف یا شکسته: روکش

• برای جایگزینی یک یا چند دندان مجاور سالم: بریج

• برای جایگزینی دندان بدون تراشیدن دندان‌های مجاور: ایمپلنت

• در بی‌دندانی کامل: پروتز ثابت All-on-4 یا هیبریدی مناسب است)

________________________________________

پرسش‌های متداول (FAQ)

پروتز ثابت چقدر ماندگاری دارد؟

• بریج: ۵ تا ۱۵ سال

• روکش: بیش از ۱۰ سال

• ایمپلنت: بیش از ۲۰–۲۵ سال، اگر مراقبت درست شود

آیا درد پس از کاشت ایمپلنت زیاد است؟

معمولاً ناراحتی موقت است و با مراقبت مناسب کنترل می‌شود

هزینه پروتز ثابت چقدر است؟

بستگی به نوع پروتز، مواد مورد استفاده و محل جغرافیایی دارد؛ ایمپلنت معمولاً گران‌تر است.

________________________________________

سخن پایانی

پروتز ثابت دندان روشی ساختاریافته برای بازیابی عملکرد، زیبایی و اعتماد به نفس است. از روکش ساده تا پل‌های دندانی یا پروتز بر پایه ایمپلنت، انتخاب صحیح براساس شرایط و نیاز شما صورت می‌گیرد. با طی مراحل درست از معاینه تا نصب نهایی، و رعایت دقیق مراقبت‌های بهداشتی، می‌توانید از دندانی زیبا و مقاوم در دراز مدت بهره‌مند شوید.