مقایسه پروتز ثابت و متحرک؛ مزایا و معایب

از دست دادن دندان، چه به‌دلیل بیماری لثه، پوسیدگی، یا حادثه، نه‌تنها بر زیبایی لبخند بلکه بر جویدن، صحبت‌کردن و کیفیت زندگی روزمره تأثیر می‌گذارد. خوشبختانه، راه‌حل‌های متنوعی برای جایگزینی دندان‌ها وجود دارد—دو مورد از رایج‌ترین آن‌ها:

• پروتز ثابت (Fixed prosthesis)

• پروتز متحرک (Removable prosthesis)

در این مقاله، این دو روش را از نظر عملکرد، طول عمر، هزینه، مراقبت و راحتی مقایسه می‌کنیم تا تصمیم‌گیری برایتان ساده‌تر شود.

________________________________________

پروتز ثابت چیست؟

پروتز ثابت یا «دندان ثابت»، نوعی جایگزینی دائمی برای دندان از دست رفته است که به‌صورت دائمی در دهان نصب می‌شود و توسط بیمار قابل خارج‌کردن نیست.

انواع پروتز ثابت شامل:

• بریج (Bridge): اتصال دندان مصنوعی به دندان‌های کناری

• ایمپلنت دندانی: جایگزینی ریشه و تاج دندان با پایه تیتانیومی

• روکش (Crown): بازسازی دندان آسیب‌دیده با روکشی که روی آن چسبانده می‌شود

پروتز ثابت شبیه‌ترین روش به دندان طبیعی از نظر ظاهر و عملکرد است.

________________________________________

پروتز متحرک چیست؟

پروتز متحرک، نوعی دندان مصنوعی‌ست که بیمار می‌تواند آن را برای نظافت، خواب یا راحتی از دهان خارج کند.

انواع پروتز متحرک شامل:

• دندان مصنوعی کامل: برای افرادی که تمام دندان‌ها را از دست داده‌اند

• دندان مصنوعی پارسیل: برای جایگزینی چند دندان

• اُور‌دنچر: پروتز متحرک که روی چند ایمپلنت سوار می‌شود

پروتز متحرک گزینه‌ای انعطاف‌پذیرتر و اقتصادی‌تر است، به‌ویژه برای سنین بالا یا شرایط پزشکی خاص.

________________________________________

مقایسه پروتز ثابت و متحرک

ویژگی پروتز ثابت پروتز متحرک

ظاهر و زیبایی بسیار طبیعی و شبیه دندان اصلی طبیعی، ولی کمتر از ثابت

احساس در دهان شبیه دندان واقعی، بدون جابه‌جایی ممکن است لق شود یا حرکت کند

قابلیت جویدن بالا، مشابه دندان طبیعی محدودتر، به‌ویژه در غذاهای سخت

راحتی بلندمدت بسیار راحت در صورت نصب صحیح ممکن است در درازمدت آزاردهنده باشد

نیاز به درآوردن شبانه ندارد بله

مراقبت و تمیزکاری شبیه دندان طبیعی (مسواک، نخ) نیاز به شست‌وشوی روزانه و محلول ضدعفونی

دوام و طول عمر ۱۰ تا ۱۵ سال (یا بیشتر در ایمپلنت‌ها) ۵ تا ۸ سال، بسته به مراقبت

هزینه اولیه بالاتر مقرون‌به‌صرفه‌تر

تعداد جلسات درمانی بیشتر (خصوصاً در ایمپلنت) معمولاً کمتر

مناسب برای افراد سالمند یا با تحلیل استخوان به‌شرط بررسی دقیق استخوان فک مناسب‌تر برای تحلیل فک

نیاز به تراش دندان مجاور در بریج‌ها بله خیر

________________________________________

مزایای پروتز ثابت

ظاهر زیبا و طبیعی

 عملکرد بالا در جویدن

عدم نیاز به خارج‌کردن روزانه

 طول عمر زیاد (خصوصاً ایمپلنت‌ها)

 راحتی در گفتار و حس بهتر روانی

________________________________________

معایب پروتز ثابت

هزینه بالاتر (به‌خصوص در ایمپلنت)

 نیاز به جراحی (در ایمپلنت)

 نیاز به تراش دندان‌های سالم (در بریج)

 جلسات درمانی بیشتر و زمان‌بر

________________________________________

مزایای پروتز متحرک

هزینه پایین‌تر

 مناسب برای سنین بالا یا تحلیل استخوان

 امکان تعمیر یا تعویض آسان

 نیاز کمتر به جراحی یا تراش دندان

________________________________________

معایب پروتز متحرک

احتمال جابه‌جایی در دهان

کاهش توانایی جویدن غذاهای سخت

 نیاز به درآوردن شبانه

 احتمال آسیب به لثه در طولانی‌مدت

 نیاز به مراقبت خاص برای جلوگیری از بو یا قارچ دهانی

________________________________________

چه کسانی برای پروتز ثابت مناسب‌ترند؟

• افراد با سلامت دهان و استخوان فک کافی

• کسانی که به‌دنبال راه‌حلی بلندمدت و طبیعی هستند

• افرادی که حاضر به پرداخت هزینه بیشتر هستند

• کسانی که حفظ زیبایی و کارایی دهان برایشان اولویت دارد

________________________________________

چه کسانی برای پروتز متحرک مناسب‌ترند؟

• سالمندانی با تحلیل فک یا بیماری زمینه‌ای

• کسانی که نمی‌خواهند جراحی انجام دهند

• افرادی با بودجه محدود

• بیماران نیازمند راه‌حل سریع یا موقت

________________________________________

نظر دندان‌پزشک چه‌قدر مهم است؟

تصمیم نهایی بین پروتز ثابت یا متحرک نباید فقط براساس سلیقه یا هزینه گرفته شود.

وضعیت فک، لثه، سلامت عمومی، انتظارات بیمار و امکانات کلینیک همگی نقش دارند.

پیشنهاد می‌شود:

• از رادیوگرافی یا سی‌تی‌اسکن استفاده شود

• درباره گزینه‌های ترکیبی (مثلاً اوردنچر روی ایمپلنت) مشورت شود

• مزایا و محدودیت‌های هر روش شفاف توضیح داده شود

________________________________________

سخن پایانی

پروتز ثابت و متحرک، هر دو راهکارهایی مؤثر برای جایگزینی دندان هستند—ولی مناسب افراد و شرایط متفاوت.

اگر به‌دنبال:

ظاهر طبیعی

راحتی طولانی‌مدت

 و عملکرد شبیه دندان واقعی هستید،

پروتز ثابت بهترین انتخاب شماست.

اما اگر:

بودجه محدودی دارید

 جراحی برایتان ممکن نیست

 یا به راه‌حل موقت و اقتصادی نیاز دارید،

پروتز متحرک گزینه‌ای قابل‌قبول، امن و مؤثر است.

________________________________________